Kolu ve Zekeri Kesilen Bir Osmanlı Kölesi

Osmanlı devleti İslam hukuku ile idare edilen bir devletti ve bu yüzden kölelere uygulanan muamele de İslam dininin merhametliliğine göreydi. Osmanlı’da bir köle, sahibine kesin bir biçimde itaat etmek zorundaydı. Sahibi ise itaatsizliğinde onu dövebilirdi lakin işkence edemezdi. Kölenin de hakları vardı ve bu haklarını savunmak için mahkemeye başvurabilirdi. Genel kurallara bakıldığında Osmanlı'da kölelerin Avrupa'da çalıştırılırken ölen kölelere nispeten iyi yaşadığı söylenilebilirdi lakin istisnai durumlar da elbette ki vardı. Bunlardan bir tanesi esir tüccarı Mehmet’in kölesi olan Selim’in başına gelenlerdir. Selim Doğu Afrika'dan köle olarak getirtilmiş İstanbul’da satılmış ve Manisa’ya getirtilmişti. Köleliği esnasında yediği dayaklardan illallah eden Selim dağa kaçmış, sahibinin arama kararından sonra bulunup geri getirilmiştir. Bu olaya oldukça hiddetlenen köle taciri Mehmet, Selim’in bir baltayla ellerini ve zekerini kesmiştir. Bu olaydan sonra Selim kan kaybından ölmemiş 4 ay sonra sahibini mahkemeye şikayet etmiştir. Sahibine bu işi neden yaptığı sorulduğunda ise onun itaatsiz ve yaramaz biri olduğunu hatta dağa kadın bile kaldırdığını söylemiştir. Bu iddialara rağmen kolluk kuvvetleri Mehmet’i hapse atmıştır. Sonrasında ise Mehmet 500 kuruşluk diyeti Selim'e ödeyip hapisten kurtulmuştur. Lakin 7 sene sonra bu olay Meclis-i Vala'ya ulaşmış, padişahın adaletinin böyle insanlık dışı bir zulme müsaade etmeyeceği söylenerek Mehmet’e pranga cezası verilmişti. Yine Osmanlı’da Rahmetullah isimli köle sahibi, cariyesini dövmekle kalmamış sağ gözünü çıkartmıştır. Sonucunda kürek cezasına çarptırılmıştır. Kıbrıs'ta ise Zenci Mercan isimli bir köle dövülerek kolu kırılmıştı. Olayın failleri 6 ay prangaya vurulmuştu. Selim’in yaşadıkları bize Osmanlı toplumunda köleler için her şeyin güllük gülistanlık olmadığını, kötü muameleye de uğradıklarını gösteriyor. Ama her insan gibi hakkını arama hakkının kölelerde de bulunduğunu, Avrupa’ya göre köleliğin daha hukuki ve insani olduğunu da bizlere göstermektedir.