Eski Türk inancı (Tengricilik) monoteizm mi yoksa çoğulcu mu tartışılıyor. Bazı tarihçiler (Hikmet Tanyu gibi) Orhun Yazıtları’ndaki “Türk Tengri”, “Kök Tengri”yi tek tanrının sıfatları sayıp Türkleri kadimden tek tanrıcı (Hanif) görür.Ama “Öd Tengri” (Zaman Tanrısı) bunu bozar. Ergin’in hatalı çevirisi düzeltildi: “Öd Tengri buyurdu, insan hep ölmek için yaratıldı.” Bu, “Öd”, “Kök”, “Türk”ün ayrı tengri’ler olduğunu, inancın henoteist/çoğulcu yapıda olduğunu gösterir.

Türk mitolojisindeki Tufan anlatısı, Sümer kaynaklı metinlerle büyük benzerlikler gösterir ve insanlığın ortak hafızasını yansıtır. Gökten inen bir tekenin uyarısını dikkate alan yedi kardeş, bir gemi inşa ederek her hayvandan bir çifti yanlarına alıp tufandan kurtulmuşlardır. Tufan sonrası Tanrı Ülgen "ak bodun"u, ondan güç çalan Erlik ise "kara bodun"u yaratarak iyilik ve kötülüğün kadim ayrımını başlatmıştır.

Türk tarihinde liderlik genellikle kanlı mücadelelerle belirlense de Göktürk mitleri ilginç bir yarışmadan bahseder. Kurttan doğan İ-chih-ni-shih-tou'nun torunları arasında yeni önderi seçmek için bir zıplama yarışması düzenlenir. En küçük kardeş olmasına rağmen ağaca en yükseğe zıplayan Aşina'nın oğlu, bu fiziksel üstünlüğüyle başa geçer. Bu efsanevi lider "A-hsien Şad" unvanını alır ve tarih sahnesine Bumin (T'u-men) adıyla çıkar.

Türk tarihinde ve kültüründe at, kurtla birlikte en önemli semboldür. Türkler tarafından ilk evcilleştirildiği kabul edilen at, Kaşgarlı Mahmud’un “Kuş kanadıyla, er atıyla” vecizesinde simgelenir. Mitolojide doğaüstü yetenekli, konuşan, su kaynaklarından (göl, deniz) çıkan kutsal “su atı” motifleri öne çıkar. Köroğlu’nda Kırat’ın sudan doğuşu, Dede Korkut’ta boz at, Keloğlan masallarında su atları bu geleneğin izleridir.