Türkçe, Orhun'dan eskidir. Bugut (580), Artaşes (MÖ 190) ve Hun (MÖ 328) metinleri bu derinliği kanıtlar. Sümerce ile 165 ortak sözcük (Dingir-Tengri), dilin yaşını 5000-6000 yıla çıkarır. Kısacası Türkçe, belgelerle sabit dünyanın en köklü dillerindendir.

Orhun Yazıtları Türk yazı kültürünün en popüler simgesi olsa da Çoyr (687-88) ve Yenisey yazıtları gibi daha eski veya az bilinen çok değerli örnekler de mevcuttur. Türk yazı geleneği sadece taşla sınırlı kalmamış; 9. yüzyıla ait Uygur fal kitabı Irk Bitig ile kağıt üzerinde de hayat bulmuştur. Budist Uygurların bu mirası ve kaya yazıtları, Türk tarihinin kökenlerini aydınlatmak için en az Orhun abideleri kadar akademik ilgiyi hak etmektedir.

Eski Türk inancı (Tengricilik) monoteizm mi yoksa çoğulcu mu tartışılıyor. Bazı tarihçiler (Hikmet Tanyu gibi) Orhun Yazıtları’ndaki “Türk Tengri”, “Kök Tengri”yi tek tanrının sıfatları sayıp Türkleri kadimden tek tanrıcı (Hanif) görür.Ama “Öd Tengri” (Zaman Tanrısı) bunu bozar. Ergin’in hatalı çevirisi düzeltildi: “Öd Tengri buyurdu, insan hep ölmek için yaratıldı.” Bu, “Öd”, “Kök”, “Türk”ün ayrı tengri’ler olduğunu, inancın henoteist/çoğulcu yapıda olduğunu gösterir.

Türklerde "ant içmek", kökeni kadim ritüellere dayanan kutsal bir söz verme biçimidir. Göktürkçedeki "ant" damgasının (𐰦) bir tas ve kan damlalarını simgelemesi, Herodotos’un İskit tasvirleriyle örtüşür: Ant içenler, bir kaba kanlarını karıştırıp silahlarını daldırır ve bu karışımdan içerlerdi. İslamiyet sonrası bu kan içme geleneği yerini Kur’an’a el basmaya bıraksa da "içmek" eylemi deyim olarak yaşamaya devam etmiştir. Yalan yere ant içmenin cezası ise tarihte"ölüm" olmuş