Selçuklu sultanlarının Bizans ve gayrimüslim tebaaya tanıdığı geniş imtiyazlar, Musul Atabeyi Zengi ve Abbasi Halifesi gibi dış odaklarda şüphe uyandırmıştır. Keykavus ve Kılıçarslan’ın barışçıl siyaseti, "gerçek mümin" olup olmadıklarının sorgulandığı sert diplomatik uyarılara yol açmışsa da Anadolu’nun toplumsal mozaiğini korumuştur.

13. yüzyılın büyük mutasavvıfı Mevlana Celaleddin Rumi, başyapıtı Mesnevi'de hakikati anlatmak için zaman zaman şaşırtıcı derecede çıplak ve müstehcen hikayelere başvurmuştur. Bu kıssalar, sıradan birer "ahlaksızlık" anlatısı değil, nefsin (egonun) çirkinliğini ve insanın hayvani arzularına yenik düşmesinin vahametini gösteren keskin alegorilerdir.