Cumhuriyet Tarihi Belge Okumaları - Bölüm 63: Gazi M. Kemâl'in "Paşa" Unvanını Kullanmayacağı
Z Tarih Dergisi Cumhuriyet Tarihi Belge Okumaları dizisi devam ediyor: Hüseyin Baran Pekmen'in sunduğu dizimizde izleyiciler, hem eski yazılı belge okuma becerisini geliştirirken hem de dönemin gündemini takip edebilirler.
Bu bölümümüzün konusu; Hariciye Vekâletine yazılan, Adnan (Adıvar) Bey imzalı "Müstacel" (Acele) ve "Hususi" kaydı taşıyan son derece dikkat çekici bir şifre belgesidir. Belgede, belgelere veya resmi evraka işlenen "Gazi Mustafa Kemâl Paşa" ibaresinden "Paşa" kelimesinin silinmesi (tayyedilmesi) konusundaki teknik imkânsızlıklar ve estetik endişeler tartışılıyor. Adnan Bey'in kâğıdın zedelenmesi ve yazının istifinin bozulacağı çekincesiyle dile getirdiği "...o ibaredeki Paşa kelimesi artık unvan gibi olmuş ve isimden gayr-ı kabil-i tefrik görülmekte bulunmuş..." şeklindeki naçizane mütalaası, Gazi’nin isminin bürokraside ve toplum hafızasındaki yerini mükemmel bir şekilde özetliyor. Cumhuriyet’in ilk yıllarındaki unvan, statü ve resmi yazışma hassasiyetlerine ışık tutan bu özel belgeyi birlikte inceliyoruz.
Belge İçeriği (Transkript)
Şifre Müstacel Hariciye Vekâletine Hususidir C 3/12/39 1442 şifreye Gazi Mustafa Kemâl Paşa ibaresinden Paşa kelimesinin kâğıt zedelenmeksizin tayyı mümkün olacağını zannetmiyorum. Mamafih mümkün de olsa yeri boş kalarak yazının istifi bozulacaktır. Mamafih hattat araştırıyorum. Fikrini soracağım, herhalde, bu tasdik diğer nikat hakkında da bir arzusu olanlar var ise işarıyla bir kere daha yazdırmak keyfiyetini bir kere daha tekrar etmek muvafık olacaktır. Şurasını da bir mütalaa-yı naçizane-i hususiye olarak arz edeyim ki o ibaredeki Paşa kelimesi artık unvan gibi olmuş ve isimden gayr-ı kabil-i tefrik görülmekte bulunmuş olmasına nazaran bu kelimenin kalmasında da bir mahzur görmemekteyim e0fendim. Adnan (Adıvar) 3-4/12/39 Kapandı
Yorumlar