Antalya’da 1.500 Yıllık "Nispet": Antik Kentte "Kıskananlar Çatlasın" Mozaiği Bulundu

Mozaikte Antik Yunanca “Kıskananlar çatlasın” anlamına gelen bir yazı yazıyor.

Antalya’nın Alanya ilçesinde yer alan Syedra Antik Kenti’nde yürütülen kazı çalışmalarında, arkeoloji dünyasını şaşırtan bir keşfe imza atıldı. Yaklaşık 1.500 yıllık bir konutun girişinde, üzerinde Antik Yunanca "Kıskananlar Çatlasın" yazan bir zemin mozaiği gün yüzüne çıkarıldı.

Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın "Geleceğe Miras Projesi" kapsamında, Alaaddin Keykubat Üniversitesi’nden Doç. Dr. Ertuğ Ergürer başkanlığında yürütülen kazılarda, tarihin tozlu sayfalarından bugüne tanıdık bir mesaj ulaştı. Syedra Antik Kenti’nin en görkemli konutlarından birinde yapılan çalışmalarda, MS 4. ile 6. yüzyıllar arasına tarihlendiği tahmin edilen 15 metrekarelik dev bir mozaik bulundu.

Hem "Güle Güle Kullan" Hem "Kıskanan Çatlasın"

Geometrik desenler ve çiçek motifleriyle süslü olan mozaiği eşsiz kılan ise üzerindeki iki ayrı yazıt. Araştırmacılar, mozaiğin orta kısmında "Güle güle kullan" veya "Şansla kullan" anlamına gelen bir ifadeye rastlarken, asıl sürpriz evin giriş kapısının eşiğinde ortaya çıktı. Yuvarlak bir bordür (çerçeve) içine işlenen yazıtta kullanılan kelimelerin, günümüz Türkçesindeki popüler deyimle birebir örtüşen "Kıskananlar çatlasın" (veya patlasın) anlamına geldiği belirlendi.

Aynı konuttaki mozaiği başka bir bölümünde ise “Güle güle kullan” yazıyor.

Nazara Karşı Antik Bir "Zırh"

Kazı Başkanı Doç. Dr. Ertuğ Ergürer, bu tür yazıların antik dönemde Doğu Akdeniz dünyasında yaygın olan "apotropaik" (kötülük savıcı) bir gelenek olduğunu belirtti. Dönemin inanışına göre, eve giren kişilerin kötü niyetlerini veya kıskançlıklarını bertaraf etmek amacıyla eşiğe bu tür uyarılar yerleştiriliyordu. Ergürer, "Yaklaşık 1.500 yıl önceki bir evin girişinde bugün hâlâ kullandığımız bu ifadeyle karşılaşmak bizler için büyük bir sürpriz oldu" dedi.

Üzeri Kapatıldığı İçin Sapasağlam Kalmış

Syedra’nın en büyük yapılarından biri olan ve MS 2. yüzyıldan 7. yüzyıla kadar kesintisiz kullanılan üç katlı bu konut, aynı zamanda kentin zengin üretim kültürüne de ışık tutuyor. Mozaiğin bu kadar iyi korunmuş olmasının sebebi ise, yapının geçirdiği dönüşümler sırasında bu bölümün üzerinin kapatılmış olması. Bu sayede mozaik; doğal aşınmalardan ve tahribattan korunarak günümüze neredeyse hiç bozulmadan ulaşmayı başardı.

Restorasyon Çalışmaları Tamamlandı

Kazı ekibinde yer alan konservatör Selma Yağcı, mozaiğin tespitinin ardından hızlıca koruma altına alındığını belirtti. Gerekli derz dolguları ve yüzey koruyucu uygulamaları yapılan tarihi eser, ziyaretçilerini selamlamaya hazırlanıyor.

3.000 yıllık geçmişe sahip olan ve devasa zeytinyağı işlikleriyle tanınan Syedra Antik Kenti, bu son keşifle birlikte antik dönem sosyal hayatının ve mizah anlayışının ne kadar "modern" olduğunu bir kez daha kanıtlamış oldu.

Kaynak: Arkeofili, Ntv, Odatv