Trabzon'un tarihi katmanları arasında gerçekleştirilen son arkeolojik incelemeler, antik kentin mühendislik harikalarından birini daha gün yüzüne çıkarmıştır. Trabzon Müze Müdürlüğü ve Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) uzmanlarının koordinasyonunda yürütülen çalışmalarda, Roma dönemine tarihlenen ve mimari kurgusuyla Anadolu arkeolojisinde ünik (eşsiz) bir konumda bulunan devasa bir su tüneli keşfedilmiştir.

Kuzey Sırbistan’ın Gomolava bölgesinde gerçekleştirilen son arkeolojik çalışmalar, Avrupa’nın Erken Demir Çağı’na dair bildiklerimizi sarsan, karanlık bir gerçeği gün yüzüne çıkardı. MÖ 9. yüzyıla tarihlenen ve sadece kadınlar ile çocuklardan oluşan bu toplu mezar, tarihin bu döneminde şiddetin sadece bir hayatta kalma dürtüsü değil, aynı zamanda hesaplanmış bir strateji olduğunu kanıtlıyor.

İran Platosu'nun derinliklerinde gerçekleştirilen bu keşif, yaklaşık 6500 yıl önce yaşamış toplulukların sadece hayatta kalma mücadelelerini değil, en hassas anlarındaki inanç ve ritüel çeşitliliğini de gün yüzüne çıkarıyor. Bebeklerin evlerin tabanına, yaşam alanlarının tam kalbine defnedilmesi, antik dünyada "mekân" ve "aidiyet" kavramlarının ölümle nasıl iç içe geçtiğini gösteren çarpıcı bir örnektir.